Damperler

MAURER damperleri, dağıtma olarak adlandırılan bir süreçle kinetik enerjiyi termal enerjiye dönüştürür. Damperler yapıya sismik etkiler tarafından aktarılan enerjiyi sürekli ve spesifik bir şekilde azaltarak, yatay ivmelenme ve harekete bağlı olarak meydana gelen hasarı önler. Bu amaçla farklı malzeme ve sıvıların sönümleme özellikleri kullanılır. Genel olarak deformasyon ve hıza bağlı sistemler ile adaptif sistemler tercih edilir.

Hidrolik Damperler: MHD

MAURER Hidrolik Damperlerin Temel Özellikleri:

 

  • Aşınma ve yorgunluğa engel olan üçlü conta kılavuz sistemi sayesinde sızdırma etkisi yoktur.
  • Özel valf sistemine sahip etkili bir kuvvet sınırlama işlevi, cihazın ve yapının korunmasını sağlar.
  • 0.04 ile 1.0 arasındaki sönüm endeksleri üsleriyle sistem içinde daha az yer değiştirme ve kuvvet meydana gelir.
  • Hidrolik yağın düşük sıkıştırılabilirliği sayesinde, yüksek sertlikten kaynaklanan kuvvetlerin 1 ila 3 mm ‘den fazla yer değiştirmeye sebep olması durumunda sistem derhal kilitlenir.
  • Her iklim bölgesinde optimum performans sunar. Fonksiyonel özellikler, -40 - +40°C sıcaklık aralığında sıcaklıktan neredeyse tamamen bağımsızdır.
  • Bakım gerektirmeyen CE işaretli optimize edilmiş tasarım.
  • MHD önceden gerilmediği ve basınç altında olmadığından, MHD’den dinlenme durumundayken uzun vadede sızıntı olmaz.
  • MAURER, özellikle köprü eğik askıları ve ayarlanmış kütle damperlerinin ihtiyaçlarına göre uyarlanmış yarı aktif damperler sağlayabilir.

Yarı Aktif damperler:

MAURER Yarı Aktif Damperleri, viskozitesi elektronik olarak ayarlanabilir bir manyetik alanla kontrol edilen manyetoreolojik bir sıvı ile donatılmıştır. Böylece damperin sönümleme davranışı, en kısa tepki süresini ve en düşük enerji tüketimini hedefleyerek, bireysel olarak önceden belirlenmiş algoritmalara göre sürekli olarak değiştirilebilir. Bu sayede deformasyonlar ve mesnet kuvvetleri optimize edilebilir.

Çelik Histerezis Damperleri: MSHD

Çeliğin kalıcı deformasyonu, hem ekonomik hem de teknik açıdan enerji dağıtımı için en etkili yöntemlerden birisidir. 1970'lerde, sismik enerjinin büyük parçalarını dağıtmak için yapılarda çelik histerezis damperleri kullanma fikri doğdu. Çelikten imal edilen yayıcılar, çok farklı varyasyonlarda tasarlanmış ve üretilmiştir. Güçlü yönleri ise yüksek güvenilirlikleri, sıcaklıktan ve uygulanan hızdan bağımsız olan işlevsellikleri, yaşlanmaya karşı yüksek dirençleri, bakım gerektirmemeleri ve sınırlı maliyetleridir. Bunun yanında, en önemli dezavantajları ise özellikle yüksek sismik aktiviteye sahip bölgelerde inşa edilen köprü yapılarında olduğu gibi, yapılarda meydana gelen yüksek yer değiştirmeleri idare etme kabiliyetlerinin sınırlı olmasıdır. MAURER bu sorunu çözmek için iki tür çelik histerezis damperi geliştirip test etti. Enerji dağıtımı, histerezis elemanlarına eksenel hareket ve burulma olmak üzere iki farklı hareket uygulayarak sağlanır.

Kompakt Çelik Damperler: MCSD

Patentli MAURER Kompakt Çelik Damper, belli bir yönde (gerginlik ve basınç) çalışır ve esnek olma özelliğine sahiptir. Geleneksel “burkulan çapraz bağlantılara” göre avantajı, boy yönünde üç kat daha kompakt olan tasarımıdır.

MCSD'nin temel özellikleri

 

  • Son derece kompakt tasarım
  • Güvenilirlik
  • +/- 50 mm'ye kadar elastik yer değiştirme özelliği
  • +/- 300 mm'lik plastik yer değiştirme özelliği
  • 100 yıla yılı aşkın hizmet ömrü
  • Yaşlanmaya karşı yüksek direnç ve aşınmama özelliği
  • Çalışma yükü altında yüksek sağlamlık
  • Üç tasarım depremine karşı direnç
  • Düşük maliyetli

Yatay Olarak İki Yönde Çalışan ve Merkezleme Yapabilen Çelik Damperler: MRSD

Köprü ve bina yapımında kullanılan MRSD'ler, yük iletimi için geleneksel kayar mesnetlerle kombine olarak kullanılabilir. Nispeten yüksek enerji dağıtımı, yer değiştirme değerine bağlı olarak plastik deformasyona uğrayan özel bir geometriye sahip çelik elemanlarla sağlanır. İlgili deformasyon seviyesinde, binanın yeniden merkezlenmesini sağlayacak gerekli tepkiyi oluşturur. +/- 1,5 m ve üzeri gibi çok büyük yer değiştirmeler olması durumunda,

son derece yüksek kuvvetler (2.000 kN ve üzeri) ortaya çıkabilir. Yer değiştirme genliğine bağlı olarak değişen sertlik düzeyi ve hareket kapasitesi sonunda kuvvetin güçlü bir şekilde artması nedeniyle yapısal yer değiştirmeler; geleneksel histerezis damperleri, hidrolik damperler veya kayar sarkaç tipi  izolatörlere göre %30'a kadar azalır. Bu nedenle damperler, hem bina ve köprülerde hem de binaların çapraz bağlantılarında sismik izolasyon sağlayan yeniden merkezleme dağıtıcıları olarak kullanmak için son derece uygundur.


MARTI: Adaptif Yeniden Merkezleme Burulma İzolatörü

MARTI (MAURER Adaptif Yeniden Merkezleme Burulma İzolatörü), bir kayan yüzey izolatörü ile histerezis damperini birleştirerek elde edilmiştir. Kayma esaslı yüzey izolatörü, sürtünme aracılığıyla hem dikey yük iletimini hem de yatay esnekliği ve düşük sönümlemeyi idame eder. Histerezis damperi, daha fazla sönümleme ve yeniden merkezleme sağlayarak MARTI'nın işlevini destekler ve tamamlar. Histeresiz damperi, yapı olarak MRSD ile benzerdir.